Hepatitis C

Wat is hepatitis C?

Hepatitis is een ontsteking van de lever. Het woord is afgeleid uit het Grieks. Het woord ‘hepar’ betekent lever en ‘itis’ betekent ontsteking. Er zijn verschillende soorten hepatitis, omdat een ontsteking van de lever verschillende oorzaken kan hebben.

Het hepatitis C-virus is in 1989 ontdekt. Daarvoor sprak men van het non A - non B virus. Het hepatitis C-virus bevindt zich in bloed en vermenigvuldigt zich in levercellen. Bij 80% van de mensen die op volwassen leeftijd besmet raken met het hepatitis C-virus, blijft het virus in het lichaam aanwezig. Zij worden drager van het virus. We spreken van chronische hepatitis C als het virus langer dan zes maanden in het lichaam aanwezig is. Er bestaat nog geen vaccin dat je tegen hepatitis C kan beschermen. Hieronder praten we over chronische hepatitis C.

Wat zijn de verschijnselen van hepatitis C?

De meeste mensen krijgen pas in een laat stadium klachten; dan is de lever ernstig aangetast. Verschijnselen zijn bijvoorbeeld gele verkleuring van het oogwit, donkere urine en stopverfkleurige ontlasting. Sommige mensen hebben deze verschijnselen al vrij snel na besmetting met het hepatitis C-virus.

 

Hoe kan je hepatitis C krijgen?

Het hepatitis C-virus wordt overgedragen via bloed. Iemand kan besmet raken als hij in aanraking komt met het bloed van iemand die drager is van het hepatitis C-virus. Zo kan het virus worden overgebracht bij snijwonden of via besmette naalden. Als apparatuur niet goed gesteriliseerd wordt kan het hepatitis C-virus ook overgebracht worden via medische of tandheelkundige ingrepen of bij het plaatsen van tattoos. Het virus kan, als bloederig speeksel van de drager in de wond komt, ook bij bijtwonden worden overgedragen. In landen waar de gezondheidszorg op een laag peil staat (Azië en Afrika) loopt men ook risico bij bloedtransfusies of toediening van overige bloedproducten.

Het hepatitis C-virus kan niet overgebracht worden via eten of drinken!

Voor 1991 werden in Nederland bloed en bloedproducten niet getest op de aanwezigheid van het hepatitis C- virus. Dit betekent dat mensen die voor 1991 een bloedtransfusie hebben gehad of bloedproducten hebben gekregen, risico hebben gelopen op een besmetting met het hepatitis-C virus.

Zolang het virus aanwezig is, is deze persoon besmettelijk en kan het hepatitis C-virus via bloed-bloed contact worden overgebracht. Er wordt daarom geadviseerd om geen seksueel contact te hebben tijdens de menstruatie als één van de partners hepatitis C heeft. Hiv-positieve mannen met co-infectie hepatitis C kunnen het virus ook door seksueel contact overbrengen. Bij Hiv-negatieve mannen komt seksueel overgedragen hepatitis C nauwelijks voor. Het hepatitis C virus is vijftig maal besmettelijker dan HIV. Het virus kan minstens een week buiten het lichaam overleven.

Door middel van een eenvoudige bloedtest kan onderzocht worden of je met het hepatitis C-virus bent besmet.

Terug naar boven

"Ik voelde al jaren aankomen dat ik ontslagen zou worden"

Onderzoek voor diagnose van hepatitis C

Onderzoek bestaat uit de bloedtest anti-HCV. Door middel van de anti-HCV test wordt gekeken of in het bloed antilichamen tegen hepatitis C-virus aantoonbaar zijn. Deze antilichamen zijn ongeveer vanaf zes weken na de besmetting in het bloed aantoonbaar. Het hepatitis C-virus is een RNA-virus. Als de anti-HCV test positief is, dus als antilichamen aanwezig zijn, moet door middel van een HCV-RNA test onderzoek gedaan worden naar de hoeveelheid virusdeeltjes in het bloed.
Als de anti-HCV test negatief is en er is een sterke verdenking op besmetting, zal de test na enkele weken herhaald worden.

Bij leveraandoeningen zullen ook de volgende bloedtesten worden aangevraagd om de leverfunctie te kunnen beoordelen:

 

Bloedtesten

ALAT : enzym in de levercel, bij beschadiging van de levercel komt het enzym in het bloed.
Bilirubine : galkleurstof, kan verhoogd zijn als de lever de galkleurstof niet goed kan omzetten.
Albumine : eiwit, wordt aangemaakt in de lever. Het eiwitgehalte in het bloed daalt als de leverfunctie afneemt

 

Tijdens de behandeling met peginterferon en ribavirine zal regelmatig het Hb, het aantal trombocyten (bloedplaatjes), het aantal leukocyten (witte bloedcellen) en TSH (schildklier stimulerend hormoon) worden gecontroleerd, omdat deze waarden kunnen dalen als bijwerking van deze geneesmiddelen.

 

De ernst van de fibrose kan op verschillende manieren worden vastgesteld, door middel van een ‘leverbiopsie’ en door middel van de ‘fibroscan’.

Leverbiopsie

Vaststellen van de ernst van ontsteking en verlittekening kan het beste door middel van een leverbiopt. Dit is dan ook de 'gouden standaard'. Bij een leverbiopsie wordt door de huid via een lange, dunne, holle naald een klein stukje weefsel uit de lever gehaald voor onderzoek.

Fibroscan

Met de fibroscan wordt de elasticiteit van de lever gemeten. De elasticiteitswaarde wordt uitgedrukt in kilopascals ( kPa) en is een maat voor de ernst van fibrose.

Normaal is de elasticiteitswaarde 3-5 kPa; bij een waarde >12 kPa is er in principe sprake van een cirrose.

Het is een eenvoudig en pijnloos onderzoek. Het onderzoek is minder goed uit te voeren bij patiënten met ernstig overgewicht en patiënten met veel vocht in de buik. Door onderzoek van de lever met behulp van de fibroscan is een leverbiopsie vaak niet nodig. Niet ieder ziekenhuis heeft een fibroscan.

Terug naar boven

Behandeling van hepatitis C

Witte pillen in potje

Lange tijd bestond de behandeling van chronische hepatitis C uit pegInterferon en ribavirine. Deze één jaar durende behandeling ging gepaard met veel bijwerkingen en kende een genezingspercentage van 40-70 %. In 2011 is boceprevir of tenofovir toegevoegd aan de behandeling met pegInterferon en ribavirine. Ook deze behandeling ging gepaard met veel bijwerkingen.

Vanaf 2014 zijn nieuwe geneesmiddelen met hoger genezingspercentage en kortere behandelingsduur voor de behandeling van chronische hepatitis C door de European Medicines Agency (EMA) goedgekeurd voor gebruik in de EU. Het betreft Sovaldi (werkzame stof sofosbuvir), Olysio (werkzame stof simeprevir), Daklinza (werkzame stof daclatasvir), Harvoni (werkzame stoffen ledipasvir en sofosbuvir), Exviera (werkzame stof dasabuvir) en Viekirax (werkzame stoffen ombitasvir, paritaprevir en ritonavir). Vanaf 1 november 2015 worden deze middelen in Nederland vergoed vanuit het basisipakket, ongeacht de ernst van de fibrose.

Bovenstaande middelen moeten in combinatie met andere middelen gegeven worden. Afhankelijk van het genotype , ernst van de fibrose, null- of non-responder bij vorige behandelingen zal de behandeling met of zonder pegInterferon zijn.

 

Sovaldi voor genotype 1, 2, 3, 4, 5, of 6 (stofnaam sofosbuvir)

De aanbevolen dosis van Sovaldi is eenmaal per dag een tablet van 400 mg. Sovaldi moet samen met andere geneesmiddelen worden gebruikt.

Voor patiënten met chronische hepatitis C genotype 1, 3, 4, 5 of 6 moet Sovaldi gedurende 12 weken gebruikt worden in combinatie met peginterferon en ribavirine. Als intolerantie bestaat voor peginterferon, kan Sovaldi in combinatie met ribavirine voorgeschreven worden voor een periode van 24 weken. Voor patiënten met hepatitis C genotype 2 wordt Sovaldi met ribavirine voorgeschreven voor een periode van 12 weken. Sovaldi kan ook in combinatie met Olysio of met Daklinza worden voorgeschreven.

Lees verder:
EMA Samenvatting Productkenmerken Sovaldi

Medicijnkosten.nl

 

Olysio voor genotype 1 of 4 (stofnaam simeprevir)

De aanbevolen dosis van Olysio is eenmaal per dag een capsule van 150 mg. Olysio moet samen met andere geneesmiddelen worden gebruikt. Olysio wordt in combinatie met Sovaldi gegeven voor de behandeling van patiënten met hepatitis C genotype 1 of 4. De behandelduur is 12 weken.

Lees verder:
EMA Samenvatting productkenmerken Olysio
Medicijnkosten.nl

 

Daklinza voor genotype 1,3 of 4 (stofnaam daclatasvir)

De aanbevolen dosis van Daklinza is eenmaal per dag een tablet van 60 mg. Daklinza moet samen met andere geneesmiddelen worden gebruikt. Voor patiënten met hepatitis C-genotype 1, 3 of 4 zonder cirrose wordt Daklinza in combinatie met Sofosbuvir voorgeschreven gedurende 12 weken. Voor patiënten met gecompenseerde cirrose wordt een behandelingsduur van 24 weken geadviseerd al of niet in combinatie met ribavirine..

Lees verder:
EMA Samenvatting Productkenmerken Daklinza
Medicijnkosten.nl

 

Exviera voor genotype 1 ( stofnaam dasabuvir)

De aanbevolen dosis van Exviera is tweemaal per dag een tablet van 250 mg. Voor patiënten met hepatitis C genotype 1 wordt Exviera in combinatie met Viekirax voorgeschreven voor een periode van 12 weken. Voor de behandeling van genotype 1a wordt ook ribavirine toegevoegd. Voor genotype 1a met gecompenseerde cirrose is de behandelingsduur 24 weken.

Lees verder:
EMA Samenvatting Productkenmerken Exviera
Medicijnkosten.nl

 

Viekirax voor genotype 1 of 4 (werkzame stoffen ombitasvir, paritaprevir, ritonavir)

De aanbevolen dosis van Viekirax is eenmaal daags twee tabletten. Viekirax moet samen met andere geneesmiddelen worden gebruikt. Voor patiënten met hepatitis C genotype 1 wordt Viekirax in combinatie met Exviera voorgeschreven gedurende 12 weken al of niet in combinatie met ribavirine. Voor patiënten met genotype 1a met gecompenseerde cirrose wordt een behandelingsduur van 24 weken geadviseerd. Voor patiënten met hepatitis C genotype 4 zonder cirrose wordt Viekirax in combinatie met ribavirine geadviseerd voor een behandelingsduur van 12 weken en 24 weken als er wel sprake is van cirrose.

Lees verder:
EMA Samenvatting Productkenmerken Viekirax
Medicijnkosten.nl

 

Harvoni voor genotype 1, 3 of 4 (werkzame stoffen ledipasvir, sofosbuvir)

De aanbevolen dosis van Harvoni is eenmaal per dag één tablet . Voor patiënten met hepatitis C genotype 1 of 4 zonder cirrose wordt Harvoni geadviseerd voor een behandelingsduur van 12 weken . Een behandelingsduur van 24 weken wordt geadviseerd voor patiënten met hepatitis C genotype 1 als er sprake is van cirrose en voor patiënten met genotype 3.

Lees verder:
EMA Samenvatting Productkenmerken Harvoni

Terug naar boven

"Door mijn ziekte heb ik mijn leven een positieve wending kunnen geven"

Gevolgen van hepatitis C

Mensen met chronische hepatitis C hebben 15 -30 % kans dat na 20-30 jaar cirrose ontstaat waardoor de lever slechter gaat functioneren. Ook neemt de kans op leverkanker ( hepatocellulair carcinoom) toe.

Het hepatitis C-virus kan behalve beschadiging van de lever ook op andere organen effect hebben. Deze effecten worden extra hepatische manifestaties genoemd. Denk hierbij aan pijnlijke gewrichten en spieren, depressie en angst, droge ogen of mond, aandoeningen van nieren of de schildklier en een verhoogde kans op diabetes.

Terug naar boven

Hepatitis C en zwangerschap

Zwangerschap

De kans dat een moeder tijdens de zwangerschap hepatitis C overdraagt aan haar ongeboren kind is kleiner dan 5%. De bevalling kan langs de natuurlijke weg plaatsvinden. Ook kan gewoon borstvoeding worden gegeven zolang er geen bloedende wondjes bij de tepels zijn.

Medicijnen voor de behandeling van hepatitis C mogen niet tijdens de zwangerschap gegeven worden. Het is belangrijk dat de baby getest wordt op hepatitis C. Dit dient een half jaar na de bevalling herhaald te worden.

Terug naar boven

Hemofilie en hepatitis C

Vanaf 1975 worden bloeddonoren in Nederland getest op hepatitis B en vanaf 1984 worden mensen met hemofilie gevaccineerd tegen hepatitis B.

Vanaf 1992 worden bloed en bloedproducten getest op hepatitis C.
Tot 1992 was 90% van de mensen met hemofilie besmet met het hepatitis C-virus. Het verloop van hepatitis C bij mensen met hemofilie is niet anders dan bij mensen zonder hemofilie. Wel zijn er twee aandachtspunten:

Leverbiopsie

Het risico op nabloeding bij een leverbiopsie is altijd aanwezig, zeker bij mensen met hemofilie. De lever is een zeer bloedrijk orgaan en ten gevolge van hepatitis kunnen stollingsstoornissen optreden. Als toch een leverbiopsie gedaan moet worden bij iemand met hemofilie zal dit in overleg met een hematoloog moeten gebeuren. Deze zal het beleid vaststellen ten aanzien van de stolling vooraf, tijdens en na de leverbiopsie.

Levertransplantatie

Ook bij een levertransplantatie zal een hematoloog betrokken worden om het stollingsbeleid voorafgaand, tijdens en na de transplantatie te bepalen.
Als de nieuwe lever werkt heeft een hemofiliepatiënt geen hemofilie meer. De nieuwe lever maakt immers factor VIII en factor IX aan. Het toedienen van stollingsproducten kan dan ook na de transplantatie geleidelijk worden afgebouwd.
De erfelijkheid verandert echter niet door de levertransplantatie. Wanneer na de transplantatie dochters worden geboren, zijn dit – net als voor de transplantatie het geval zou zijn – draagsters.

"Ik ben mijn reumatoloog eeuwig dankbaar"

Hepatitis C en HIV

Geschat wordt dat wereldwijd zeven miljoen mensen zowel geïnfecteerd zijn met HIV als met het hepatitis C-virus. De belangrijkste risicogroepen zijn mensen die drugs injecteren en mannen die seks hebben met mannen. Hepatitis C verloopt ernstiger bij iemand die ook besmet is met HIV; lever fibrose, cirrose en leverkanker komt bij hen vaker voor.

Geschat wordt dat wereldwijd zeven miljoen mensen zowel geïnfecteerd zijn met HIV als met het hepatitis C-virus.
Zowel HIV als het hepatitis C-virus wordt overgedragen via bloed. Bij injecterende druggebruikers die naalden en spuiten met elkaar delen is de kans op besmetting groot. Homoseksuele mannen die HIV positief zijn hebben een verhoogde kans op hepatitis C als zij onbeschermd seksueel contact hebben met een man die drager is van het hepatitis C-virus.

Tegenwoordig zijn er effectieve medicijnen om hepatitis C te behandelen. Na behandeling kan je echter opnieuw hepatitis C oplopen. Er bestaat geen vaccin om je tegen hepatitis C te beschermen.

Meer informatie over HIV: Hiv Vereniging Nederland

Terug naar boven

Behandeling van chronische hepatitis C en ramadan

Alle moslims zijn verplicht tijdens de ramadan te vasten. De koran geeft echter aan dat er uitzonderingen zijn. De volgende groepen zijn niet verplicht te vasten:

  • Kinderen tot pubertijd,
  • Vrouwen die menstrueren, zwanger zijn of borstvoeding geven,
  • Ouderen,
  • Zieken,
  • Reizigers,
  • Mensen die zware lichamelijke inspanning moeten leveren.

Als mensen die door ziekte of andere omstandigheden niet kunnen vasten, kunnen zij op een andere manier aan hun religieuze plicht voldoen, bijvoorbeeld op een ander moment het vasten inhalen of een gift aan de armen geven.

Gebruikt u medicijnen voor chronische hepatitis C en u wilt toch vasten? Overleg dan met uw behandelend arts. Dit is vooral belangrijk als u medicijnen tweemaal per dag moet innemen en de ramadan in de zomermaanden valt waardoor er een lange tijd zit tussen zonsopgang en zonsondergang.

Terug naar boven

"Ik kon niet zijn wie ik eigenlijk was"

Hepatitis C en voeding

Stylistisch kopje koffie

Uit verschillende studies blijkt dat 2 koppen koffie per dag een gunstig effect heeft op de lever. Alcohol daarentegen heeft een ongunstig effect op de lever. Dit geldt ook voor overgewicht.

Drink dagelijks tenminste 2 koppen koffie!

Om zo goed mogelijk voor je lever te zorgen is gezonde voeding (weinig vetten, weinig calorieën) belangrijk. Zorg regelmatig voor voldoende lichaamsbeweging (> 5000 stappen/dag), vermijd alcohol en drink dagelijks tenminste 2 koppen koffie.

Bij patiënten met levercirrose blijkt ondervoeding vaak aanwezig te zijn. Als er sprake is van ondervoeding is het belangrijk om dagelijks voldoende plantaardige eiwitten en koolhydraten te eten.

Terug naar boven

BIBHEP

BIBHEP staat voor Bewustzijn, Identificatie en Behandeling van chronische hepatitis B en chronische hepatitis C.

Het BIBHEP programma is in 2011 gestart om het volksgezondheidsprobleem van chronische hepatitis B onder de aandacht te brengen van professionals. Ondanks de beschikbaarheid van effectieve antivirale middelen is er nog steeds sprake van een stijgend sterftecijfer. In 2013 is dit programma uitgebreid met hepatitis C.

Het programma is gericht op huisartsen, specialisten in de gastro-enterologie of infectieziekten en zorgverleners werkzaam bij GGD en verslavingszorg. Er worden voor hen workshops in samenwerking met de ziekenhuizen georganiseerd.

Het doel van het BIBHEP programma is dat de sterfte aan de gevolgen van chronische hepatitis B en chronische hepatitis C in Nederland gaat dalen.

Het programma wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband tussen LiverDoc, Erasmus MC/ GGD Rotterdam Rijnmond en de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging (NLV).

Ervaringsdeskundigen

De NLV levert een bijdrage door inzet van ervaringsdeskundigen bij de workshops voor huisartsen en GGD-artsen.

Bent u ervaringsdeskundige op het gebied van hepatitis B en/of hepatitis C en zou u deze ervaringen willen overbrengen tijdens een workshop, dan kunt u zich aanmelden bij José Willemse via ofni.[antispam].@leverpatientenvereniging.nl. Bij haar kunt u ook nadere informatie opvragen.

U krijgt van tevoren een training van 1 dag (11.00 – 15.00 uur). Na de training wordt gekeken naar workshops in de buurt waar u wordt gevraagd uw verhaal te vertellen. U krijgt een reiskostenvergoeding van € 0,25 per km of de reëel gemaakte kosten op basis van OV 2e klas. 

Terug naar boven

Zorgpad chronische hepatitis B en C vanuit patiëntenperspectief

In het kader van het landelijk programma BIBHEP (Bewustwording, Identificatie en Behandeling van HEPatitis) is een zorgpad voor chronische hepatitis B en C vanuit patiëntenperspectief ontwikkeld. Het traject van de diagnose chronische hepatitis B en/of C verloopt bij velen verschillend. De diagnose kan worden gesteld op basis van klachten, een toevallige bevinding in het ziekenhuis bij een bloedtest naar aanleiding van een medische klacht of bij een landelijk screeningsproject.

Dit zorgpad is geschreven vanuit het patiëntenperspectief, met als uitgangspunt de kwaliteitscriteria zoals ontwikkeld in het project Goud in Handen Plus (bijlage 3). Deze kwaliteitscriteria voor chronische hepatitis C gelden uiteraard ook voor een deel voor chronische hepatitis B. De criteria voor dit zorgpad zijn doorontwikkeld door leden van de werkgroep hepatitis van de NLV en andere ervaringsdeskundigen. Daarbij is een aantal zorgpaden uit hepatitisbehandelcentra geraadpleegd. Tevens is rekening gehouden met (inter-) nationale richtlijnen, het Nationaal Plan Hepatitis en het advies van de Gezondheidsraad aan de minister omtrent de opsporing en screening.

Dit zorgpad moet de patiënt inzicht geven in het traject dat doorlopen moet worden vanaf de diagnostiek tot en met de nazorg van de behandeling van chronische hepatitis B of C. Het heeft niet de intentie compleet te zijn, maar verstrekt informatie over de organisatie van hepatitiszorg en hoe de patiënt deze zorg graag ingevuld ziet.

Dit zorgpad bevat niet alleen het zorgproces met kwaliteitscriteria, maar ook vragen die patiënten hebben en kunnen stellen. Voor zorgverleners kan dit een belangrijke bron van informatie zijn. Zij kunnen dit meenemen in hun gesprekken met de patiënt. Er is een aantal doelgroepen buiten beschouwing gelaten, omdat deze binnen een andere zorgsystematiek vallen. Het betreft hier: zorgverleners, mensen in detentie en zwangeren (hepatitis B). Een zorgpad is geen statisch document, maar een levendig handvat voor de zorg voor chronische hepatitis B en C.

Wij hopen dat dit zorgpad vanuit patiëntenperspectief een bijdrage levert aan de bewustwording van het hebben van een chronische hepatitis B en C en dat dit uiteindelijk zal leiden tot meer bewustwording in het algemeen bij patiënten, maar ook bij zorgverleners zodat zij zorg op maat kunnen bieden aan de patiënt.

 

Download hier het zorgpad chronische hepatitis B en C vanuit patiëntenperspectief.

Terug naar boven

Hepatitis behandelcentra

Een aantal ziekenhuizen heeft een gecertificeerd hepatitis behandelcentrum. In deze centra zijn minimaal twee ervaren specialisten op het gebied van virale hepatitis werkzaam. Zij worden ondersteund door één of meerdere verpleegkundigen die extra onderwijs hebben gevolgd op het gebied van virale hepatitis en die ervaring hebben met patiënten die hepatitis hebben.

Het overzicht van deze gecertificeerde behandelcentra is te vinden op de website van de Vereniging van Maag- Darm- Leverartsen. 

Overzicht gecertificeerde behandelcentra

Terug naar boven

Deel dit artikel:

Hepatitis in verschillende vormen:

Contactgegevens

Van Boetzelaerlaan 24 J
3828 NS HOOGLAND
Tel: 085 - 27 34 988
E-mail: ofni.[antispam].@leverpatientenvereniging.nl
KvK: 40535249
Bank: NL 44 INGB 0000 361 038

Volg ons op